Fuzuli, ''kendi özsuretini'' taş üzerine çıkartarak Şirin'e veren nakkaş Kühken(Ferhat)'in bu davranışından, geleneğin suret üzerine bina ettiği anlam birikiminin tam tersi istikamette bir yorum çıkarır;
''Kühken Şirin'e öz nakşın çekip vermiş firib
Gör ne cahildir ki yontar taştan öziyçin rakip''
Aşkın, sevkitabisi içinde gayet masum ve kendi mantığı içinde de gayet ''mantıklı'' duran bu davranıştan koskoca bir cehalet örneği çıkarırken Fuzuli, asıl ve suret arasındaki hiçte küçmsenemeyecek bir rekabetten söz etmektedir. Bir başka ifadeyle sevgilinin yokluğunda, onu suretinde büyüten aşıkın artık bir daha o suretten vazgeçememesi ihtimalinden. Asıl gelse bile.
Dikkatli bir bakışla bu kompleks sevgilinin, aşık nezdinde, kendi imgesiyle sokulduğu yarıştan mağlubiyetle çıkarılması olarak okunabilir.
Metin Erksan'ın sinema salonlarında pek gösterilmeyen, ancak bir avuç meraklısına ulaşabilen, ancak birkaç kez de televizyonlarda gösterilen filmi Sevmek Zamanı'nda; güz yağmuları yağarken, tamir için girdiği bir yazlıkta duvarda asılı kocaman siyah gözlü ve siyah saçlı bir kadının resmine giderek artan bir şiddetle ve ümitsizce aşık olur genç boyacı. Surete aşık olmasıyla tipik geleneksel davranışı yüklenen delikanlı aradan zaman geçipte kızın (aslın) çıkagelmesinden sonra geleneğin duyuş teamülünden sapma göstermeye başlıyor. Beklnen, asıl gelince suretin hükmünü yitirmesidir. Oysa, kocaman gözlü kız, belki resimdekinden daha güzel ve kocaman gözleriyle çıkagelipte, delikanlının ilgisine ilgisiz kalamayıp, işte ben geldim, resmimi değil beni sev dediğinde aldığı cevap; ben resmini seviyorum seni değil. Doğru, resmini seviyorum, seni değil. Çünkü seni görmeden önce gördüğüm ve senin yokluğunda senin suretin üzerinden büyüttüğüm sana, kendimi ilave ettim. Seni kendi içimde senden başka bir biçimde var ettim. Böylece senden , ''sen''den de farklı bir sen çıkardım. Şimdi o ''sen''i seninle nasıl bozabilirim.
Çünkü aşk bir yeniden var etme eylemidir. İçimizde sürekli yeni senler oluştururuz. Üstelik öyle senlerdirki bunlar, ''sen'' e de uymaz. Şair seslenir; '' seni seviyorsam bundan sana ne ''
Bazen bir hayal, gelip geçici bir suretaslından ne kadar tehlikeli olabiliyor. Tehlikeli, çünkü sureti içinde büyüten aşık, kendisini katarak onu büyütüyor.
Bu yüzden belki en başta yapılması gereken anlaşmadır aşkta sevenin sevileni uyarması; izizn verirmisin seni kurabilir miyim? Seni yeniden yazabilir miyim? Sonrasında, ona uymuyorsun, diye canını acıtabilir miyim? Hayır tabiki! Böyle bir anlaşmaya kim ''evet'' diyebilir? nasıl cesaret edebilir bu ''evet'' e? evet izin veriyorum içinde, benden bambaşka bşr ben oluşturabilirsin. Sonra tutup beni onunla yarıştırabilirsin. Sonra ona uymuyorum diye canımı acıtabilirsin. benim realitenin istilalarına mağlup düşmüş etten kemiten bedenimi düşlerinin ölçeğine vurabilirsin. Ve sonra düşlerinin ölçeğine uymuyorum diye beni reddebilirsin. Hayır. Elbtte ki hayır. Rekabet edemeyeceğim yegane, içinde benden çıkardın yeni bendir. Birtek senin içindeki kendi görüntümle yarışamam. Çünkü senin içindeki suretimin üzerinde sen varsın. Onu kendinle biçimlendirmedesin.
Bir kere bu noktaya gelindimi her sevileni bekleyen acı aldanış; ''beni seviyor''. Hayır seni sevmiyor. Kendi içinde yarattığı bir seni seviyor. Bu eylem kendi düşlerinin tümünü sana yüklemesine kadar sürecek. Ay'ın halleri. Büyüyen bir hilal. Sen sadece izin vereceksin, eşlikçiliğin bu. Sonra sen ve kurgusal sen bir süre örtüşeceksiniz. Dolunay. sonra örtüşmeyen kısmın ötüşen kısmından fazla olduğu bir gün mutlaka gelecekt. Eksiği sol tarafında, küçülen bir hilal.
suretin içimizde oluşturduğu ve aslı tehdit eden tehlikeli derinleşme, çok kolay gözardı dilebilecek türden değil. Sureti içlerind eokadar büyüttükleri için pınar başında karşılaşan Hüsrev ile Şirin birbirini tanımadan geçer ve giderler.
Kühken'e en büyük rakip, Şirin'e verdiği kendi sureti.
Puşkin '' meğer ki bir hayale aşıkmışım'' yazıklanmasında.
Atilla İlhan ''git başımdan Aysel, seni seviyorum'', dedikten sonra, ''ne kadınlar sevdim, zaten yoktular'' farkedişinde.
Ünlü mısraların sahibi, Aysel'i başından gitmeye zorlarken aslında Aysel'in, içindeki Aysel'i yoketmesinden korkmakta.
Hayyam bir gece boyunca birlikte olduğu sevgiliyi yola koyduktan sonra ''şimdi'' demekte. ''şimdi sevgiliyle birlikte olma zamanı''. İçindeki sevgili dışındaki sevgiliden daima daha çok çünkü. Ya da kim bilir dışındaki sevgili içindeki sevgiliden eksik.
Nedim, şiirinin onca dilberi vasf edişine rağmen,
''yok bu şehr içre senin vasf ettiğin dilber Nedim
bir peri suret görünmüş bir hayal olmuş sana''
hükmünde biraz kırgın.
Atilla İlhan'ın sevdiği kadınlar da, Nedim'in vasfettiği dilber de, aslında fevkalade varlar. Var olabilecekleri yerdeler sadece. O yerden baktığımızda, aşk basit bir kurma eylemidir ve seven ve sevilen arasındaki ilişki zannedildiği kadarda çok değildir. Sevilen farkeder sonunda; Sevdiğin ben değilim. Seven farkeder; Sevdiğğim sen değilsin.
Nazan Bekiroğlu-MAVİ LALE
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder