10 Ekim 2013 Perşembe

Hedda Gabler

Evet, mutsuzdu, karamsardı, kötümserdi.  Mutlu ya da iyimser olmanın bir alemi var mı? diye düşünüyordu.Ona göre insanların mutsuz olmaları, mutlu olmalarından daha inandırıcıydı. Hanidir bunu bir inandırıcılık sorunu olarak görmeye başlamıştı. Yeryüzünde herkez kendine bir var olma biçimi arıyor. Hedda Gabler de kendini tutkuyla var edenlerden. Hayatının erkeğini düşünüyor. Ancak onunla birlikte var olabileceği erkeğini. 12 mart romanlarındaki gibi çok yakışıklı, çok esmer, çok yeşil gözlü, çok bilinçli, çok uzun boylu, çok atletik yapılı, çok devrimci, çok tok ve çok güzel sesli yiğit bir delikanlı onu bilinçlendirsin istiyordu. Ama Hedda Gabler'in özlemlerini doğrulamıyor hayat. Hiç bir roman sayfası, bedeli ödenmemiş hiç bir satır gerçeğin yerine ikame edemiyor. Kadın yazarların muhayyilesinde dolaşan erkeklere sokaklarda raslanmıyor Hedda Gabler . Bu sentetik kahramanları hangi düşlerin yatağı  üretmişti peki? Onlara nerde raslayacaktı? Bu hayat dedikleri şey romanları bile doğrulamıyorsan ne işe yarıyordu?



Kırk Oda- MURATHAN  MUNGAN 

benzin istasyonundaki kadın

Son yerleşmeyi epeyce geride bıraktıklarında ve bir sonraki yerleşmeye 30 mil kaldığında, tabelanın biri bir benzin istasyonunu haber verdi. İşte, istasyon oradaydı, çakıl kaplı büyük bir alan, iki benzin pompası, bir lamba ve alanın arkasında belli belirsiz bir ev. Adam frene bastı, benzinciye doğruldu kıvrıldı ve benzin pompasının önünde durdu. Beklediler. Adam evin kapısını çalmak için arabadan indiğinde kapı açıldı ve dışarı bir kadın çıktı. Alanı geçerek geldi, selam verdi, benzin tabancasına el attı, pompa kolunu çevirdi ve depoyu doldurmaya başladı. Arabanın yanında duruyor, sağ elinde benzin tabancasını tutuyordu ve sol elini kalçasına dayamıştı. Kadın, adamın gözlerini kendisinden ayırmadığını gördü.

''Benzin tabancası bozuk, onun için bırakamıyorum. Ama camları hemen temizlerim.''

''Burası ıssız değil mi?''

Kadın ona şaşarak ve dikkatle baktı. Artık genç değildi ve dikkati, fazla sık ilişkiye girmiş ve fazla sık hayal kırıklığına uğratılmış bir kadının dikkatiydi.

''Son yerleşme 20 mil geride kaldı ve bir sonraki 30 mil ileride; bu durumda... Demek istiyorum ki kendinizi bu durumda yanlız hisset miyormusunuz? Burada tek başınıza mı yaşıyorsunuz?''

Kadın onun bakışındaki ciddiyeti, dikkati ve şefkati görerek gülümsedi. Bakışından büyülenmemek için alayla gülümsedi. O da bu gülüşe neşeyle ve bir sonra söyleyeceği mahçubiyetiyle gülerek karşılık verdi.

''Güzel bir kadınsınız.''

Yüzündeki çillerden anlaşılmasa da kadın biraz kızardı ve gülümsemesi dondu. Birden ciddileşti. Güzel mi? Her ne kadar erkeklerin hala hoşuna gitse de, onlarda hala gurur ve arzu uyandırsa da ve onları hala ürkütebilse de, güzelliği geçmişti ve o bunu biliyordu. Kadın onun yüzüne dikkatle baktı.

''Evet burası ıssız ama ben buna alıştım. Ayrıca..'' Durakladı, gözleri aşağıya, benzin tabancasına gitti, yeniden başını kaldırdı ve onun yüzüne baktı, artık yüzü iyice kızarmıştı, dimdik duruyordu ve inatçı bir ifade özlemini açığa vurdu. ''Ayrıca hep yanlız kalacak değilim.''

Bir an öylece dimdik , yüzü kızarmış bir halde onunla göz göze kaldı. Sonra depo doldu, kadın depoyu kilitledi, arabadan geri çekildi ve benzin  tabancasını yerine astı. Eğildi, kovadan bir sünger aldı, silecekleri yukarı kaldırdı ve camı temizlemeye başladı. Adam onun, kucağındaki haritayı inceleyen, ona selam vermek ve gülümsemek için kısaca başını kaldıran ve tekrar haritasına dalan karısını nasıl merakla süzdüğünü gördü.

Kadın camları silerken yanında aylak aylak durmak hoş değildi. Ama aynı zamanda ona bakmak, onu seyretmek hoşuna gitmişti. Kadın ne kareli gömlek ve kot pantolon, ne de ağarmış mavi renkli bir elbise giymişti, üzerinde petrol şirketinin ambleminin renginde koyu mavi bir tulum, tulumun içinde de beyaz bir tişört vardı. Güçlü kuvvetliydi, ama hareketleri  yumuşaktı. Hareketlerinde vücudunun gücünden ve yumuşaklığından aldığı zevki yansıtan bir zerafet vardı. Tulumun askısı omzundan kayıyor, parmağıyla tekrar yukarı itiyor ve onu mahrem bir hareket gibi etkiliyordu.

Camların temizliği bitipde kadına parayı verdiğinde ve kadın paranın üstünü getirmek için eve yürüdüğünde, o da kadınla birlikte yürüdü. Gıcırdayan çakılların üstünde birlikte atılan bir kaç adımdan sonra kadın elini onun koluna götürdü.

''Benimle gelmenize gerek yok, paranın üstünü getiririm.''

Böylece alanın ortasında, arabası ile kadının evinin arasında kalakaldı. Kadın içeri girdi, kapı kapandı.
Karar vermek için ne kadar zamanın var, diye düşündü. Bir dakika? İki dakika? Paranın üstünü ne kadar zamanda hazır edecek? Ne kadar düzenli biri? Kağıt ve bozuk paraları özenle yerleştirdiği, ve bir gözünden bir kaç para alacağı bir kasası mı var acaba? Acele mi ediyor, yoksa bir dakika, son bir dakika daha uzarsa sevineceğimi biliyor mu?

Yere baktı ve çakılların sisten ıslanmış olduğunu gördü. Ayakkabısının burnuyla bir taşı ters çevirdi;taşın altında ıslak olup olmadığını bilmek istiyordu. Islaktı. Yanında çalışanlara, düşünme ile karar vermenin ayrı şeyler olduğunu, düşünmenin ne doğru bir karar, ne de her hangi bir karar doğurmasının şart olmadığını, karar vermenin, insanın elini kolunu bağlayacak kadar karmaşık olabileceğini ve zor durumlara sokabileceğini öğretmişti.  Her zaman, düşünmek zaman ister,  karar vermek ise cesaret derdi ve şu anda eksikliğini duyduğu şeyin düşünecek zaman değil, aksine karar verme cesareti olduğunu biliyordu. Burada kalmaya karar vermezse, yola devam etmeye karar vermemiş bile olsa, yola devam edecekti. Burada kalmak; O na ne demeliyim? O na burada kalıp kalamayacağımı mı sormalıyım? O ne cevap vermeli? Canı evet demek istese bile, sorumun ona yükleyeceği sorumluluğu reddetmesi gerektiği için , hayır demek zorunda kalmayacak mı?  O, kapıdan tekrar dışarı çıkarken, ben çantam ve bavulumla burada durmalıydım ve araba çekip gitmiş olmalıydı. Ama ya beni istemezse? Ya da beni şimdi ister sonra istemezse? Ya da ben daha sonra artık kalmak istemezsem? Hayır böyle bir şey olamaz. Eğer birbirimizi şimdi istersek, daima isteriz.

Arabaya gitti. Karısına yanıldıklarını, gönülden isteseler bile artık evliliklerini yoluna sokamayacaklarını söylemek istiyordu. Son haftalarda sevincinin içinde hep bir hüzün olduğunu, ve yaşamını bu hüzünle sürdürmek istemediğini. Kadını tanımadığı, kadında onu tanımadığı halde, bu kadın için her şeyi göze almasının delilik olduğunu.. Mantıklı ve mahsun olmaktansa deli olmayı tercih ettiğini.

Arabaya varmasına bir kaç adım kalmışken, karısı başını kaldırdı. Onun gelişini izledi, sürücü koltuğuna uzanarak camı aşağı indirdi ve bir şeyler söyledi. Ama o ne dediğini anlamdı. Karısı haritada büyük kumulları bulduğunu tekrarladı. Kahvaltı ederken büyük kumulların bir zamanlar görmüş oldukları fotoğraflarını hatırlamışlar, onları haritada aramışlar ve bulmuşlardı. Karısı şimdi bulmuştu onları. Fazla uzakta değillerdi ve akşam oraya varmış olurlardı. Karısının yüzü ışıl ışıldı.

Karısının küçük şeylerden duyduğu sevinç; Bununla ne kadar sık hayrete düşürmüş ve mutlu etmişti onu. Ve sevincini yansıtan sokulganlığı ancak son haftalarda geri gelmişti.

Karısının sevincini gördü. Karısı ona hayranlıkla bakıyor, bakışlarıyla onu kuşatıyor. Acaba tamam mıydı? Acaba gidebilirler miydi?

Kafasını salladı, koşmak istiyormuşçasına hızla yürüdü, arabaya bindi ve motoru çalıştırdı. Arkasına bakmadan benzin istasyonundan uzaklaştı.

Karısı kumulları haritada nasıl bulduğunu sabah neden bulamadıklarını anlatıyordu. Akşam ne zaman varacaklarını ve nerede kalabileceklerini. Ertesi gün ne kadar yol almaları gerektiğini. Kumulların ne kadar yüksek olduğunu. 

Bir süre sonra bir şeylerin yolunda gitmediğini fark etti. Kocası arabayı yavaş yavaş sürüyor, dikkatle sise bakıyor, söylediklerine arada bir yüreklendirici  ya da onaylayıcı bir homurtuyla eşlik ediyordu; konuşmaması sorun değildi ama kilitlenmiş ağzı ve kasılmış yanakları bir sorun olduğunu gösteriyordu. Karısı ''Bir şey mi var?'' diye sordu. Motorda ya da tekerleklerde? Sisli havada ve yolda? Bunlardan başka bir şey mi? Önce sakin sakin cevap alamayınca endişeyle sordu. Kendisini iyi hissetmiyor muydu? Ağrısı mı vardı? Arabayı, sağa çimenlerin üstüne çekerek durduğunda, karısı, kalbinde ya da kan dolaşımında bir sorun olduğundan emindi. Kaskatı kesikmiş halde, elleri direksiyonda, bakışları dosdoğru karşıya dikili, öylece oturuyordu.

''Bırak beni:'' dedi. ''Sadece bir dakikaya ihtiyacım  var.'' diye devam etmek istedi, ama konuşması, ağzını kapatmasına, yanaklarını kasmasına ve göz yaşlarını tutmasına neden olan gerginliği çözmüştü. Onlarca yıldır hiç ağlamamıştı. Hıçkırığa boğmak istiyordu, boğma iniltiye, inilti feryada dönüştü.  Kollarıyla, özür dilediğini gösteren; gafil avlandığını ve ağlamak istemediğini, ama başka türlü yapamadığını açıklayan hareketler yaptı. Ama ardından, gözyaşları özür dileme ve açıklama yapma ihtiyacını aldı götürdü ve orada öylece elleri kucağında, başı önünde ve gövdesi sarsılarak oturdu, hüngür hüngür ağladı. Karısı onu kollarına aldı, ama o kendisini onun kollarına bırakmadı, nasıl oturuyorsa öylece oturdu. Ağlaması bitmek bilmeyince, karısı bir sonraki kasabada bir otel ve belki bir doktor aramaya karar verdi. O nu kaldırmak ve yan koltuğa itmek istiyordu, ama o yan koltuğa kendiliğinden geçti.

Karısı direksiyonda yola koyuldular. O ağlamaya devam ediyordu. Rüyası için, hayatın ona yaptığı teklifler için,  bu teklifleri reddettiği ve onlardan kaçtığı için,  hayatındaki geri getirilemez ve telafi edilemez şeyler için ağlıyordu. . Hiç bir şey geri gelmez, hiç bir şey telafi edilemez.  İstediğini daha ısrarla istemediği ve çoğu zaman neyi istediğini bilmediği için ağlıyordu. Evliliğinde zor ve kötü olan kadar, güzel olan şeyler içinde ağlıyordu. Birbirlerinde yarattıkları hayal kırıklıkları ve son haftalarda paylaşmış oldukları umutlar ve beklentiler için ağlıyordu. Güzel olan ve mutlu eden her şeyde nasıl geçicilikten başka şey görmüyorsa, aklına gelen hiç bir şeyin üzüntüsüz, acısız bir yanı yoktu. Aşk, iyi gittiği dönemde evlilik, çocuklarla geçen güzel yıllar, meslekten alınan keyif, kitaplardan ve müzikten duyulan coşku, bütün bunlar geçip gitmişti.Anıları, gözünün önüne peş peşe resimler getiriyor, ama o bir resme doğru dürüst bakamadan, resmin üstüne bir damga vuruyor ve damgada kalın harflerle ve kalın bir çerçeve içinde şu yazı yer alıyordu; ''Geçti.''

Geçti? Öyle basit bir şekilde, onun haberi olmadan ve o işin içinde olmadan geçmemişti. Sevgileriyle yarattıkları dünyayı bizzat o paramparça ediyordu.Bundan sonra dünya olmayacaktı, renklisi yerine siyah beyaz bir resimde değil, hiç resim olmayacaktı.

Gözünde yaş kalmamıştı. tükenmişti ve içi bomboştu. Sanki geçip gitmiş olan evliliği, sanki kaybettiği karısı uğruna ağlamış olduğunun bilincine vardı. 
Karısı karşıdan ona baktı ve gülümsedi ''Ee?''
Yerin adını, nüfusunu ve deniz seviyesinden yüksekliğin, gösteren bir tabelayı geçtiler. Bir kaç yüz kişinin yaşadığı küçük bir yer. Denizden yüksekliği sadece bir kaç yüz metre; sisten görülmese de deniz yakında olmalı.
''Durur musun lütfen?''
Karısı kenara yanaştı ve durdu. Şimdi, diye düşündü, şimdi. ''Ben burada ineceğim. Seninle devam etmiyorum. Davranışımın çok tuhaf olduğunu biliyorum. Daha da iyi bilmem gerekirdi. Ama daha da iyi nasıl bilebilirdim, bunu da bilmiyorum. Yıkıntılar içinde doğrulmaya çalışıyoruz. Ben seninle yıkıntılar içinde doğrulmak istemiyorum. Sadece bir kere daha denemek istiyorum.''
''Neyi? Neyi denemek istiyorsun?''
''Hayatı, aşkı, yeni bir başlangıcı, her şeyi işte.'' Karısının yadırgayan, incinmiş bakışları karşısında,  söyledikleri kendisine bile çocukça geliyordu.Karısı ona ne yapacağını, burada ne yapacağını, ne ile geçineceğini, evdeki hayatının ne olacağını sorsaydı hiç bir cevap veremeyecekti.

''Hadi kumullara gidelim. Canın istediği zaman çekip gidebilirsin.Seni tutmam. Eğer çok derin bir kuyuya düşmediysen, bırak konuşalım.Belki haklısın ve aramızda olanla yada olmayanla henüz gerçekten yüzleşmedik. Öyleyse yüzleşelim.'' Karısı elini onun dizine koydu. ''Tamam mı?''

Haklıydı. Hiç olmazsa kumulların yakınındaki kasabaya gidip her şeyi konuşamazlar mıydı? En azından karısına onu burada bırakarak yola devam etmesini, sadece tek başına kalacağı bir kaç güne ihtiyacı olduğunu ve en geç uçak kalkana kadar geleceğini söyleyemez miydi? Ayrıca karısına rüyasını ve benzin istasyonundaki kadını anlatması gerekmez miydi? Bu dürüstçe olmaz mıydı?
''Ancak şimdi çekip gidebilirim. Lütfen bagajı açar mısın?''
Karısı kafasını iki yana salladı. 
Arabadan indi, öteki tarafa geçti, karısının oturduğu sürücü koltuğunun kapısını açtı ve kapı ile koltuk arasındaki küçük kolu çekti.Bagaj kapağı açıldı. Bavulunu ve çantasını çıkarıp yere koydu. Sonra bagaj kapağını kapattı ve kapıya yaklaştı. Kapı hala açıktı.Karısı ona baktı. Kapıyı hafifçe ve sakin bir şekilde kapattı, ama karısının yüzüne çarpıyormuş gibi geldi.Karısı ona bakmaya devam etti.Bavulunu ve çantasını aldı; yürümeye hazırdı.Bir adım attı ve ikinci adımı atıp atamayacağını bilemedi ve ikinci adımı attığında bir adım daha , sonra bir adım daha atıp atamayacağını bilemedi. Durursa arkasına dönmek, yürümek ve arabaya binmek zorunda kalırdı.Karısı gazlayıp gitmezse yürümeye devam edemezdi. Git diye rica etti, git.
Sonra karısı motoru çalıştırdı ve hareket ettirdi. Ancak arabanın sesinin duyulmaz olduğunda arkasını dönebildi. O anda zaten siste arabayı yutmuştu.

Bir motel buldu ve bir aylığına ucuz bir kira için pazarlık etti. Büyük bir tezgahı, resopal masaları, pilastik oturma yerleri ve müzik dolabı olan bir lokanta buldu. Çok içti, zaman zaman aşırı neşelendi,zaman zaman da, kendisine yeterince ağlamış olduğunu söylemese yeniden ağlamaya başlayacak gibi oldu. Burası kasabanın tek lokantasıydı ve bütün akşam kulağı kirişte bir arabanın gelmesini, birinin inmesini ve çakılların üzerindeki yürüyüşünden gelenin karısı olduğunu anlamayı bekledi. İçi özlem ve korkuyla dolu olarak bekledi bunu.

Ertesi sabah denize yürüdü. Kumsalda yine sis vardı, gök yüzü ve deniz kurşuni, hava  sıcak nemli ve bunaltıcıydı. Sanki önünde daha çok zaman varmış duygusuna kapıldı.



Erkek Hikayeleri - MURATHAN MUNGAN





ÇOKO PRENS

Prens sarayın bahçesinde ilerlerken uyuyan nöbetçilerle karşılaştı. Bir çok avludan, ayvandan, geçenekten, kemerden, sekiden, taşlıktan geçti.Her yerde insanlar tozlanmış dalgın bakışlarıyla uykularının sonuna gelmişlerdi.
Bekliyorlardı.
Bekliyordu.
En sonunda prensesin bulunduğu yatak odasına geldi. Delicesine tutkun olduğu prensesi ilk kez görecekti.YÜREĞİGÖĞSÜNDEKAFESTEKİBİRKUŞGİBİÇIRPINIYORDU. İpek, saten, atlas, kadife örtüler içinde uykusunun güzelleştirdiği yüz yıllık uykusuyla sonsuz bir erince gömülmüş gibiydi. Durgun suda yüzen bir ay ışığı gibiydi gerçekten. Uykusunun içinde batık bir gemi gibi düzenliydi. Uykusuyla büyülenmiş güzelliğine, efsanesinin güzelleştirdiği yüzüne uzun uzun baktı prens. Çok uzaktan, çok uzaklardan, tam yüzyıl sonrasından baktı.
Sonra kararını verdi;
Aradan yüzyıl geçse de uyandırmayacaktı onu.
O gün gelse de.
Uyandırdığında bu sevdanın, bu büyünün, bu tılsımın bozulacağını biliyordu çünkü; bir bakış, bir kaç söz, bir dokunuş her şeyi bozacaktı. Sevmek suskunluktu, sevmek kesin bir sessizlikti, sevmek uzaktı, sevmek dokunamamak, erişememek, sevişememekti.,
Ya da yüzyıldır böyle öğretilmişti sevmek.

Öte yandan sevmek göze almaktı, sonuna dek gitmekti, gidebilmek yürekliliğiydi. Biliyordu prenses uykusundan uyandığında, yada uyanır uyanmaz onu eskidi kadar çok sevmeyecekti, sevemeyecekti. Çünkü sevmek sessiz ve tek başına bir şeydir. Sevmek yalnızlıktır.. O nu eskisi kadar sevemeyeceğinden korkuyordu. O nu uyandırmaktan korkuyordu.

Eskisi kadar sevmeyecekti, belki hiç sevemeyecekti. Çünkü arada o orman, o karanlık, o geçit vermez, o yeşermekten kararmış orman olmayacaktı artık. İşte yatağının ucuna dek gelmişti. Duman inceliğinde bir boşluk dolanıyordu yüreğini.

Arada ne ormanın ne de yüz yılın karanlığı olmadan o nu nasıl sevebilirdi? Bu kadar büyük orumluluğu yüklenebilir miydi? Sevmenin zahmetini, birlikte omuzlanacak zahmetini yüklenebilir miydi?

Paylaşmaya, tartışmaya, özveriye, anlayışa gereksinen iki kişilik bir ilişkiyi göğüsleyebilir, götürebilir miydi?
Tüm bunları onu uyandırmadan bilemezdi.
Uyandırmaksa kazanmak ta olabilirdi, yitirmek de....
Her şey iki dudağının arasında taşıdığı öpücüğe bağlıydı şimdi, iki dudağının arasında yüz yıllık bir masalı taşıyordu.
Prensesin yüzyıl beklemiş dudaklarına o masal öpücüğünü kondururken böyle karmaşık duygular içerisindeydi işte.
Sevmek imkansızlıktı.

kendimizde beslediğimiz, kendimizde büyüttüğümüz, kendimizde saklı duran bir şeydir sevmek. O hep bizledir, bizdedir, usul usul biriktiririz onu, İçimizde yığılır durur. Ve günün birinde ansızın karşımıza biri çıktığında sanırız ki içimizden boşalıveren bütün bu duyguları o taşımıştır bize.

                                                         Sevmek, kendi kendimizi büyülemektir;
                                                         Kendi kendimize yaptığımız bir büyü.

Oysa yeniden başlayacaktır arayışlar, pişmanlıklar, yanılgılar. Herşey ''tamamlanmak'' içindir.  Çoğu kez ölümün tamamlayıcı ellerine dek aynı umut, aynı arayış, aynı çırpınış ve aynı perişanlıkla sürükleniriz.
Gözümüz arkada kalmıştır.

Ansızın anladı ki uyuyan güzelin kendisini değil, masalını seviyordu prens. Bunu anlamakta geç kalmıştı çünkü onu uyandırmıştı artık. O nunla birlikte bütün saray, bütün geçmiş, bütün yüzyıl uyandı.
Büyü bozulmuştu.
Büyücünün büyüsü de....
Sevdanın büyüsü de...
Ocaktaki ateş canlandı, atlar kişnemeye, köpekler oradan oraya koşuşturmaya başladı. Av boruları çalındı kulelerde bayraklar dalgalandı. 
''Benim istediğim bu değildi'' dedi prens. ''Hiç değildi'' Her şeyi anlamasına neden olan öpücüğü aynı zamanda prensesi de uyandırmıştı.

''Bu öpücükle onu kazandım, o nu yitirdim,'' dedi.

Prenses, prensin dediklerinin hiç birini duymamıştı. Çünkü uyandığı andan beri sürekli konuşuyor, habire bir şeyler anlatıyordu........................


Kırk Oda - MURATHAN MUNGAN

aleko

Ucuz keder, ucuz şarap ve ucuz duyarlılıklar istiyorum garson bey oğlum. Hepsini birden getirin, hepsinden en çok getirin, hepsinin en ucuzunu getirin....


Kırk Oda - MURATHAN MUNGAN