7 Ekim 2007 Pazar

Yağmur, deniz ve kapitalizm

Kapitalizm muazzam bir musibet! İnsanları nefslerinden yakalamış; karşı koymak isteyenleri bir türlü, tabi olmak isteyenleri başka türlü cezalandırıyor; tesiri altına alıyor.
Göz göre göre, dünyanın iklimi ve dengesi bozuluyor; fakat siyaset, "kapitalizm" dolayısıyla tedbir alamıyor. Amerika'da faizler yarım puan düşünce bütün dünya dalgalanıyor. Petrol kullanımı azaltılınca ne olabileceğini buradan kıyaslayın... Altı üstüne gelir ekonominin. Panikler, yıkılışlar, çöküşler yaşanır.
Peki denizler bir metre yükselirse, nice ülkelerde nice şehirler batmayacak mı? Batarsa batar! Ekonomik sonucu, büyük bir dünya krizinden daha ucuz ise, batması tercih edilir! Bu basit bir hesap meselesidir. Yağmursuzluk susuzluk artacakmış. Bunun da hesabı yapılır. Nerelerde ne kadar azalacak ve ekonomiyi nasıl etkileyecek? Büyükler bir denge yolu bulabilecekse, bazı tedbirler alarak kendi durumlarını ayarlayabilirlerse; diğerlerinin başına gelecek olanlar tercih edilir. Kapitalizm böyle gerektirir... Bazı ülkelerde kitle halinde göçler yaşanır, aç-açık-işsiz kitleler oluşur imiş. Orayı bir soyutlama dairesine alırlar, ötesini sonra düşünürler. Her zaman, her durumda öncelik; global düzenin kalbini oluşturan zengin ve güçlü ülkelerdedir. Krizlerin yönetimi bu öncelik esasına göre gerçekleştirilir. Petrol tüketimini yarı yarıya azaltsınlar, dünya fiziksel olarak eski dengesini bulur. Ama global ekonomi batar. Kabil-i tasavvur değildir! Bizim de buna uzun boylu itirazımız olamaz, çünkü onların ekonomisi batarsa bizimkiler zaten yok olur!

Öylesine çaresiz bir haldeyiz. İnsanları en zayıf yerlerinden yakalayan bir düzen, bu yapısının gereği olarak sömürü düzenidir. Başka delil istemez... İnsanların faziletlerine istinad etmek, bir iyi niyet şartıdır. Bu iyi niyetle zoru başarmak doğru ve teminatlı olan yoldur... Şöyle canlandırın... Çıkar uygunluğu beraberliği (sözde dostluğunu) oluşturmak çok kolaydır. Ama çıkar şartları çok değiştiği için, bunları sürdürmek, hele memnuniyet haliyle sürdürmek mümkün değildir. Başlangıçtaki çıkar uygunluğunu bir sömürüye dönüştürmezseniz onda ayrılma mecali bırakmayan sömürü ve vazgeçilmezlik tedbirlerini almazsanız yürümez.
Uyuşturucuya yahut uyuşturucu yaşama biçimlerine alışanlar, genellikle, suç işlemeye, aslen suç sayılan işler yapmaya, suç ortaklığına razı olmaya başlarlar. Niçin? Çünkü meşru yaşayış imkânlarıyla o uyuşturucuyu tedarik etmeleri kabil değildir. Ve sömürülmeye gönülden razıdır o artık. İnsanları nefslerinden, nefsani zaaflarından yakalamak işte böyle bir şeydir. Ve bu hal, insanı ihmal eden pozitivist ve başıboş gelişmenin tabii sonucudur. Bilim-teknik ilerler, insan hatırlanmaz ise; böyle bir sürüklenme kaçınılmaz olarak kapitalizmi doğuracaktı. Bir düşünce emeğinin, birikiminin, tekaddümünün eseri değildir kapitalizm. Önce onun realitesi (safha safha) kendini ortaya koymuş, sonra ona bakarak yorumlar yapılmıştır. Kök ilgisi bakımından ise sadece şunu söyleyebiliriz: Rasyonalizmin ve pozitivizmin kanserojen etkisi işte böyle urlaşmaya sebebiyet vermiştir.

Kızmak, kızgın tepkiler ve reddiyeler düzenlemek bir anlam taşımaz. Fakat, şuurun doğru tespitlere ihtiyacı vardır. Biz bu zarureti şuurla yaşamak durumundayız. 3 milyar ton? Ton, bin kg. 1 milyar, bin tane milyon demek. 3 milyar ton! Her yıl toprağın bağrından bu sökülerek çıkarılıyor. Hiç temas edenine rastlamadım; böyle bir kitlenin (cismani toplamın) yerin altından sürekli çıkarılıyor olması, "deprem" gerçeğiyle ilgili bir anlam ifade etmiyor mu? Kapitalizm, demokrasinin en gelişmişini bile bir noktada maskaralaştırıyor. Özgürlükçülük (liberalistlik) bu durumu fark edememezlik. Kapitalizmin aynaları hileli! Ama idrak aynasındaki kapitalizm resmi; hem çok hazin, hem çok komik bir çelişkiler yumağından ibaret.
07 Ekim 2007, Pazar Ahmet Selim