18 Temmuz 2013 Perşembe

kırlangıçlar

Şehrin kıyısında, ufacık bir derenin kenarında, dalları suya sarkan ihtiyar bir söğüt ağacı vardı. İlkbaharın başlangıçlarında bu söğüdün dallarına bir dişi kırlangıç gelip kondu; derenin bir başından bir başına yıldırım gibi uçan, beyaz göğüslerini suya dokundurarak şeffaf kanatlı küçük böcekleri yakalayan  diğer kırlangıçlara bakmaya başladı. Başını hafif hafif sallıyordu. Derin düşüncelere daldığı belliydi.

söğüdün dalları hışırdadı. Bir erkek kırlangıç geldi, dişinin karşısındaki dala kondu. kırlangıçlar arasına pek teklif yoktur. uzun uzadıya taktim edilmeden konuşmaya başladılar ve pek az sonra da ahbap oldular. 

Evvela havadan, sudan bahsedildi. Fakat biraz sonra erkek bir iki dal ileri geldi, dişi daha az çekingen bir hal aldı.

Muhabbeti kaynattılar.

''olur ya'' demeyin, iki kırlangıcın ilkbaharda , herkes dört tarafa koşup çalışırken bir söğüt dalında oturup yarenlik etmeleri gündelik işlerden değildir.

Bizim kırlangıçların ikisi de antika mahluklardı, yani öteki kırlangıçlara benzemiyorlardı. (  Başkalarına benzemeyenler antika denir). Evvela dişi kırlangıç lafı derin tarafından açtı:

''Siz hiç çalışmıyorsunuz?''

Başka bir kırlangıç olsaydı hemen ''ya siz neden burada oturuyorsunuz?'' diye ikinci bir sorguya kalkışırdı. Fakat bizimki derin derin içini çekti ve sustu.

Ve dişi onun söylediği şeyleri anlıyormuş gibi başını salladı ve gözlerini aşağıda şıpırtıyla akan suya dikti

Bir müddet daha sustular. Erkek birden bir gözlerini dişiye dikerek söze başladı:
''Bakınız şunlara...''Ve aşağıda bir birini çaprazlayarak uçan ve dokuma tezgahının mekiklerine benzeyen kırlangıçları gösterdi. 'Bakınız şunlara... sabah akşam demeden yaz kış demeden çalışıyorlar. Ben bunlara çok kere sordun: Neden böyle durmadan uğraşıyorsunuz, dedim, cevap vermediler. Omurzlarını silkip yanımdan uzaklaştılar.''

Dişi;
''Birbirimize sen diye hitap etsek nasıl olur?'' Erkek okkalı sözlerine cevap olmayan bu soruyu beklememekle beraber, bu tekliften hoşlandı ve tekrar başladı; ''Adeta utanıyorum...'' dedi, ''Bütün kuşları sıraya dizseler biz herhalde sonuncu gelmeyiz. Kılığımız, kıyafetimiz düzgündür. Aklımız, herhalde sabahtan akşama kadar avaz avaz bağıran şu bülbülden üstündür. Kanadımızı bir vursak en hızlı güvercinden daha hızlı yol alırız. Halbuki bütün kuşların en zavallısı bizmişiz gibi hiç durmadan didiniyoruz. Şu budala serçe bile üç günlük ömrünü keyifle geçiriyor da, biz arasından uçtuğumuz ağaçları bile farketmiyoruz.''

Biraz dudu, dişiye doğru bir yan göz attı;
''Yarın öldüğümüz zaman birisi bize sorsa: 'Dünyada neler gördünüz?' dese herhalde verecek cevap bulamayız. Koşmaktan görmeye vaktimiz olmuyor ki...''

Dişinin gözlerinin içi buğulanarak:
''Ah...'' dedi, ''Tıpkı benim gibi düşünüyorsunuz.''

Erkek cevap verdi:
''Zaten seni burada tek başına görünce benim gibi düşündüğünü anlamıştım. Doğru değil mi ama? Şu dünyayı adamakıllı görmeden, dünyanın ne olduğunu adamakıllı anlamadan buradan gidecek olduktan sonra ne diye buraya geldik sanki? yaşadığımızın farkına varmayacak olduktan sonra ne diye yaşıyoruz?''

Dişi tasdik eder gibi başını salladı;
''Etrafımıza göz gezdirince...'' dedi, ''Ben de senin gibi , dört tarafa koşan kırlangıçlardan başka bir şey görmüyorum. Ben de bunlardan mıyım, diyorum,sonra da bunlardan değilim galiba diyorum. Onlar da beni pek istemiyorlar. Ne yapayım, burada oturup etrafa bakıyorum. Sizde, şey, sende gelmesen böyle yapayalnız bu yazı geçirecektim.

Akşama doğru lafı daha da derinleştirdiler... Sonra ayrıldılar ve hergün buluşmaya başladılar.
Aman yarabbi neler konuşmuyorlardı!.. Eğer kırlangıçlarda kitap yazmak adet olsaydı, bunların yazacakları kitaplar muhakkak ki üniversitlerde okutulurdu. Git gide birbirlerine daha çok alıştılar.  Çok defa dişi daha evvel gelir,gözlerini suya dikerek erkeği beklerdi. Bir gün çiçeklerden, bir gün yıldızlardan, bir gün öteki kırlangıçlardan bahsederlerdi. Hep düşünceleri birbirine uygundu.

Yalnız her ikisininde içinde gizliden gizliye büyüyen bir korku vardı: Bir gün gelip ayrılmak korkusu. Hiç birisi bu korkusunu öbürüne söylemeye cesaret edemiyordu. Kim bilir, belki öbürünün yanlış anlayacağından çekiniyordu.(Çünkü içten duyulan şeyler hep yanlış anlaşılır.)

İçlerinde bu ayrılık korkusu büyüdükçe bunu münasip bir şekilde diğerine söylemek için düşünmeye başladılar.
Mesela:
''Hiç ayrılmayalım olmaz mı?'' demek vardı, fakat bu pek geniş manalı ve müphemdi. Nasıl ayrılmayalım?

''Bir yuva kuralım'' deseler, bu da pek bayağı kaçacaktı. Hem o zaman başka kırlangıçlara benzeyeceklerini sanıyorlardı.,Dünyanın geçiciliğinden, gökyüzünün sonsuzluğundan, sulardan ve diğer kuşların yaşayışlarından bahsederken, gözleri birbirine hasretle bakar ve ''Birbirimizden nasıl ayrılacağız?'' demek isterlerdi.Tesadüfün pek merhametli olmadığını ve birbirine böyle yakın olanlar bir ikinci defa karşı karşıya getirmediğini biliyorlardı. Fakat konuştukları dil diğer kırlangıçların diliydi ve bu dilde söylemek istedikleri şeyleri söylemekten utanıyorlardı. Bu dil onların onların içindeki şeylere uygun değildi.

Yavaş yavaş gözlerine ve bakışlarına bir gamlık çöktü. Dostluktan filan bahsederken, sesleri titriyor gibiydi; yahut onlar böyle zannediyorlardı. Fakat böyle zamanlarda hemen birinden biri, bir kahkaha atar ve işi alaya bozardı: içi burkulduğu halde... Nihayet günün birinde ikisi de bunun böyle sürüp gidemeyeceğini anladılar. İkisi de birbirlerine açılmaya karar verdiler.

Sabahleyin karşı karşıya gelince dişi söylemek istediği şeyleri gözleriyle anlatmak istedi. Tam bu sırada, üzerinde oturdukları söğütten sarı bir yaprak koptu, iki tarafa sallanarak aralarından geçti ve dişini en manalı baktığı zamanda gözlerinin önünü kapattı.

Erkek bu bakışı göremedi.
Fakat her ikisi de sarı yaprağı gördüler.

Erkek ağzını açtı;
''Senden hiç ayrılmak istemiyorum...'' demek üzereydi ki, buvvvv diye soğuk bir rüzgar esti...
Dişi erkeğin sözlerini işitemedi.
Fakat her ikisi de soğuk rüzgarın sesini duydular.
Bribirlerinin gözlerine baktılar; artık yuva kurmak zamanının geçtiğini, son baharın geldiğini, ayrılacaklarını anladılar.
İkisi de içini çekti.
Tepelerinden bir çok kırlangıçlar geçti; sıcak yerlere dönüyolardı.

Ayrıldılar ve bir daha birbirlerini görmediler...
Fakat ikisi de küçük derenin kenarındaki söğüdü  ve orada geçirdikleri güzel ilkbaharı ve yazı unutmadılar.

Ve ikisi de, böyle bir yaz geçirmemiş olan diğer kırlangıçlara tepen baktılar... (Çünkü azınlıkta kalanlar çok olanlara nedense tepeden bakar.)

Kamyon-SABAHATTİN ALİ                                                                             1933
                                                                                                     varlık,(40), 1mart1935

13 Temmuz 2013 Cumartesi

sırça saray 2

Saygı değer karıncaların hayatları, yuvalarında başlar ve orada da biter; bu aralı ve inatçı tavırlarıyla çok onurlu bir hayat sürerler. Buna karşın insan, gelip geçici hevesleri olan, tutarsız bir varlıktır ve tıpkı satranç oyuncuları gibi hedefe ulaşmayı değil de hedefe giden yolları daha çok sever. Emin olamayız elbette, ama insanın ulaşmak için çabaladığı şey, hedefe giden bu yol olabilir; o da hayatın ta kendisidir zaten.Aslına bakılırsa hedef, iki kere iki dörttür yani bir formüldür; ama bu formül, hayatın değil, ölümün başlangıcıdır. İnsan daima iki kere ikinin dört etmesinden az da olsa bir korku duymuştur; tıpkı benim duyduğum gibi. İnsanın uğrunda denizler aştığı, hayatını tükettiği hedefi, iki kere iki dörttür; ama öte yandan insanın korkusu, bu hedefe ulaşmaktır. Çünkü ulaştığı an hedefsiz kalacağının bilincindedir. İşlerini bitirip paralarını alan işçilerin gideceği yer meyhanedir, oradan da karakola düşerler nasıl olsa. Alın size, en az bir hafta sürecek uğraş. Peki ama bizler nereye gideceğiz? Bu nedenle hedefe her varışta bir huzursuzluk duyulur. İnsan, hedefe ilerlemeyi sever, ulaşmayı değil; şüphesiz çok gülünç bir durumdur bu. İşin en hoş tarafı insanın daha doğduğunda gülünç olmasındadır. İki kere iki dört formülü; yine de dayanılmaz şey doğrusu. bana kalırsa iki kere iki dört, büyük bir küstahlıktır ve etrafa tükürükler saçan, elleri belinde, yol kesen bir külhan beyinin ta kendisidir.

Peki ama siz, nasıl oluyor da sadece olumlu, normal durumların, yani refahın, insan çıkarlarına uygun olduğunu -bu kadar kendinizden emin, hatta övünerek- söyleyebiliyorsunuz? Aklınızın çıkar konusunda hata yapabileceğini düşünmediniz mi? İnsanın sevdiği şey, sadece refah değil, çektiği acılarda olabilir. İnsanın çektiği acıların, refahın sağladığı mutluluktan daha yararlı olması da mümkündür. Bazen tutkuya varan bir sevgiyle acıyı sevdiğimiz de bir gerçektir. Bunları anlamak için dünya tarihini incelemeye de hiç gerek yok; hayatı az da olsa yaşayan bir insanın kendine sorması yeter. Ben, yanlızca refahı sevmenin aynı zamanda ayıp olduğunu düşünüyorum. iyiye mi kötüye mi götürür bilmem ama, bir şeyleri kırıp dökmek, bazen büyük bir keyif verir. Bu nedenle ben, ne yanlızca refah, ne de yanlızca acı peşindeyim. Ben, sadece kaprislerimden ve istediğimde onu tatmin edebilmekten yanayım. Sırça sarayda acı çekmekse çok uygunsuz olur; çünkü acı, kuşku demektir. İçinizde kuşkular oluşturan bir sırça saray, nasıl olurdu sizce?.......


Yeraltından Notlar-DOSTOYEVSKİ

sırça saray

Siz, sonsuza dek varlığını sürdürecek bir sırça saraya inanıyorsunuz; gizlice de olsa dil çıkarıp nanik yapamayacağınız bir saray... bense sonsuz olduğundan, sırçadan olduğundan ve gönlümce hiç nanik yapamayacağımdan dolayı korkarım bu saraydan.

Yağmur yağarken saray yerine bir tavuk kümesi görsem, ıslanmamak için oraya girerim belki; ama kümesi de, beni yağmurdan koruduğu için saray olarak göremem. Şimdi gülerek, böyle bir durumda sarayla kümes arasında bir fark olmayacağını söylüyorsunuz. Evet, yaşam gayemiz ıslanmamak olsaydı, size katılırdım.

Ben, yaşadıktan sonra, hayatının saraylarda geçmesini isteyenlerdenim; aslında yaşamın bundan ibaret olmadığını bildiğim halde. Benim istediğim şey budur artık. Bu istekten kurtulmamı istiyorsanız, benim hedefimi değiştirmelisiniz. Kabul ediyorum, isteğimi değiştirip, gözümü başka şeylerle kamaştırın, başka bir hedef gösterin bana. Ama bunları yapana kadarda kümesi saray gibi görmemi beklemeyin benden. Sırça saray uydurma olabilir; doğa kanunlarına uymayan bu hayali, aptallığımdan, insanlara özgü eskimiş, saçma alışkanlıklara uyarak ben uydurmuş olabilirim. Sırça sarayın gerçekten olup olmaması beni ilgilendirmiyor. Kişisel isteklerimde onu buluyorsam, daha doğrusu isteklerim var oldukça o da varsa, gerisi önemli değil benim için. İstediğiniz kadar gülün; ben alaylara katlanırım da, açken ''karnım tok'' diyemem. Ben doğa kanunlarında var olduğunu bildiğim kısır döngüyle yetinemeyeceğimi ve uyuşamayacağımı biliyorum. yoksul kiracılarla bin yıllık sözleşme yapılmış, kapısında her ihtimale karşı Wegenheim'ın tabelası bulunan bir binayı, biricik hedefim olarak göremem elbette. İsteklerimi yok ettiniz, ideallerimi değiştirdiğiniz ve bana daha iyi hedefler gösterdiğiniz zaman peşinizden gelirim ancak. ''Üzerinde durmaya değmez'' dediğiniz an, ben de size aynı cevabı veririm. Ben sizinle önemli meseleler konuşurken, siz beni dikkate almıyorsanız, öle olsun, yalvaracak değilim. Benim yeraltım bana yeter.

Kendi isteklerimle yaşayabildiğim sürece, kuduğunuz yapıya tek bir tuğla koyarsam kahrolayım. Az önce, nanik yapamadığım için sırça sarayı reddettiğime bakmayın siz.Nanik yapmaya bayıldığım için söylemedim bunu. Belki de bir tek nanik yapacak yapınız olmaması beni kızdırmıştı. Dil çıkratılmayacak şekilde çevreyi düzeltin, o zaman şükran duygularımı belirtmek için dilimi bile keserim, İnsanların nerelerde oturduğundan ve bu evlerin yapısından bana ne? Neden böyle isteklerle yaratılmışım ben? Acaba yaratılış sebebim, varlığımın bir yalandan ibaret olduğunu anlamak mıdır? Bütün amacım bu mu? inanmam.

Size şunu söyleyeyim ki, benim gibi yeraltı adamlarını sıkı kontrol etmek gerek. Kırk yıl yeraltında sesimizi çıkartmayız da, bir fırsatını bulur yeryüzüne çıkarsak, kimse daha susturamaz bizi...........


Yeraltından Notlar-DOSTOYEVSKİ

11 Temmuz 2013 Perşembe

Katil

Ben bir katilim. İnsan hayatına değer vermiyorum. Amerika gibiyim. Fakat kendimi de, işimi de ciddiye almıyorum. Fakat kendimi de, işim de  ciddiye almıyorum. Yaşamak ya da ölmek umurumda değil. Adamım Kurt Vonnegut' un da dediği gibi ''Dünya uzaylıların akıl hastanesidir''. Moron değilseniz, böyle bir gezegende iyi olunmayacağını bilirsiniz. Çünkü boyun eğişin ürünü olan hiç bir iyilik, ahlaki değildir. Kurallara uymak, şahsiyetsizleşmeye varır. Uygarlık disiplini denen şey, insanın olgunlaşmasını engelleyen sistemdir.  Ermişler gibi metropolden kaçıp tabiatla haşır neşir olmayı özendiren bir tek reklam göremezsiniz. Teknoloji aptalların kötülük yapmasını kolaylaştırmaya adanmıştır. Eğitim, iş, aile, sağlık, iletişim, politika, güvenlik, eğlence... kısacası sistemin her ana unsuru, köleliğin şablonlarına uyarlanmış durumda. Hakikatten umudumuz kesildi. Yanlızca bir sonraki yalanı merak etmek bizi ayakta tutuyor. İnsanlar birbirlerinin dertlerini kusur sayıyor. Hayat, insanın kaybetmekte olduğu bir oyuna dönüştü. Suç, ihlal, terör, delilik, ve kaçışı sunduğundan başka bir özgürlük seçeneği yok.
Suç artık cezalardan oluşan işleyişe direnmektir.
İhlal artık gayri insani sınırların dışına çıkmaktır.
Terör artık bireyin özne niteliğini açığa vurmak için yapılabileceği tek eylem türüdür.
Delilik artık düşünmek, soru sormak ve en korkuncu itiraz etmektir.
Kaçış artık intahar teşebbüsü havası taşıyan bir vazgeçiş ve terkediştir.


Tersini düşünebilirsiniz: Küresel kötülük sisteminin bir parçası olduğumuz için otomatikman suçluyuz. Sistemleştirilmiş ihlale angaje olmuş vaziyetteyiz. Korku düzenine itaat ettiğimiz için rehine, bu yolla düzenin ömrüne ömür kattığımız için de teröristiz. Düşünmüyoruz, çünkü deliyiz. Ve özgürlükten kaçıyoruz. Hapishanede idman yapan mahkumlarız.

Çağdaş meşruiyetin temeli, hakikat aleyhtarlığıdır. Birey ise körkütük budalalığın bedenleşmiş halidir. Lakaytlık ve münasebetsizliğimize rağmen, her nefes bizi ölüme yaklaştırıyor.  Cehennemi boylamayı göze almış olmanın rahatlığıyla hareket ediyoruz........



Korkma Ben Varım-MURAT MENTEŞ

theseus

Theseus'un gemisi paradoksunu bilirsiniz. Theseus, gemisine bakım yaptıkça, bazı tahtaları söküp yeniliyor. Yıllar geçtikçe, geminin bütün tahtaları değişiyor. Theseus eski tahtaları çöpe atmıyor. Onlardan da yavaş yavaş bir gemi yapıyor. Eski gemi yeniden inşaa edilince, ortaya iki gemi çıkıyor. Bunlardan hangisi, Theseus'un asıl gemisidir?

Dostlarımız, biz değiştikçe eski tahtalarımızı tekrar bir araya getirirler. Düşmanlarımız yeni bizi yoketmeye çalışırken, dostlarımız eski bize sımsıkıya sarılır. Her ikisinin temel vasfı, kim isek o olmamıza asla rıza göstermemeleridir. Bizde dosta düşmana karşı aynı insanlık dışı misyonu üstleniriz.


Korkma Ben Varım-MURAT MENTEŞ